Efektywność katalizatora

Autor: Dave Hill

Nie ma chyba wielu warsztatów, które nie widziały by błędu DTC : P0420 Catalyst efficiency below threshold (efektywność katalizatora poniżej progu). W dzisiejszych czasach jest to swego rodzaju epidemia, spowodowana bardzo konkurencyjnym rynkiem producentów katalizatorów. Producenci aby zwiększyć sprzedaż często obniżają jakość zamienników. Sytuacja jest tak poważna, że nie rzadko zdarza się iż zamontowany katalizator po roku ma problemy z przejściem MOT (badania kontrolne pojazdu w Anglii). Spory z producentami nie przynoszą żadnych rezultatów ponieważ uważają oni, że pojazd ma inne problemy które nie zostały naprawione. Może to być prawdą w niektórych przepadkach jednak potrzebujemy dobrej metody udowodnienia naszych racji aby nie narażać na niepotrzebne koszta klientów!

13 Lipca 2009 w Anglii weszło w życie nowe prawo, które zabrania sprzedaży i instalowania niecertyfikowanych katalizatorów w samochodach osobowych zarejestrowanych po 1 marca 2001. Miejmy nadzieję, że nowe regulacje zakończą ten smutny okres, w którym  klienci i warsztaty były niepotrzebnie narażane na dodatkowe koszta. My musimy jednak wiedzieć jak diagnozować i rozpoznawać uszkodzone lub częściowo niesprawne katalizatory.

Niektóre diagnoskopy posiadają możliwości wyświetlania danych rzeczywistych w postaci grafów co powinno Tobie dostarczyć wystarczających informacji. Niestety nie wszystkie diagnoskopy posiadają tą funkcje i dlatego często pozostaje nam tylko informacja pochodząca z OBD! Na szczęście nowoczesna technologia przychodzi na ratunek w postaci oscyloskopu samochodowego, który potrafi wykorzystać sygnał sondy lambda do badania efektywności  katalizatora.

W niektórych pojazdach zamontowane są szeroko pasmowe sondy lambda umieszczone przed katalizatorem, jednak w większości przypadków za katalizatorem umieszczona jest tradycyjna cyrkonowa sonda lambada. Dzieje się tak dlatego, że główną funkcją sondy jest dostarczanie informacji o efektywności katalizatora bezpośrednio do ECU silnika.

W przypadku sprawnego katalizatora, który uzyska temperaturę roboczą - sygnał sondy lambda powinien przybierać postać płaskiej linii. Jeśli tak się dzieje to znaczy, że gazy wylotowe uległy poprawnemu przetworzeniu. Gdybyś całkowicie usunął katalizator to wtedy obydwie sondy lambda (górna i dolna) raportowały by te same warunki z tą różnicą że dolna sonda dostarczała by informacji z opóźnieniem - wynika to z jej lokalizacji. W przypadku testów efektywności katalizatora, musimy rozpoznać różnice pomiędzy tymi dwoma sygnałami sond i na ich podstawie określić sprawność katalizatora.

Nie tak dawno temu miałem u siebie w warsztacie Dodga Ram 4.7 l V8 rok 2003 z problemem zapalonej lampki kontrolnej. Udało mi się z OBD odczytać błąd P0420 catalyst efficiency bank 1. Na poniższym rysunku monitorowałem sygnał wyjścia górnej oraz dolnej sondy lambda dla każdego z bank-ów. Sygnał był zapisany od momentu gdy zapłon był wyłączony poprzez uruchomienie sinika i bezpośrednio do osiągnięcia wysokich obrotów ( 2500 obr / min). Analizując przebieg bardzo łatwo jest dostrzec uszkodzony katalizator. Sygnał kanału D ( żółty) pokazuje poprawne przetwarzanie gazów wylotowych, natomiast sygnał czerwonego koloru niemalże identycznie odwzorowuje sondę lambda przed katalizatorem ( niebieski  kolor).

zoom

Bardzo ważne jest aby obserwować czas reakcji wszystkich sond lambda w trakcie przeprowadzania tego testu. Ciągłe maksymalne otwieranie i zamykanie przepustnicy umożliwia zweryfikowanie czy sondy pracują poprawnie. Taki test pozwala zdobyć wiele cennych danych które można przedstawić producentowi w celu udowodnienia niesprawnie działającego katalizatora. Dodatkowo warto jest uzbroić się w dane na temat trimów paliwa, wydruków z analizatora spalin - to wszystko powinno wystarczyć aby przekonać producenta / dystrybutora katalizatora.

Z biegiem czasu nauczysz się szybko rozpoznawać różnice pomiędzy dobrą a złą efektywnością katalizatora poprzez obserwację zachowania dolnej sondy lambda w trakcie różnych obrotów silnika. Często zobaczysz wydłużone okresy oczekiwania na osiągnięcie pełnej sprawności katalizatora. Innym razem zobaczysz katalizator, który dobrze radzi sobie z przepływem gazów wylotowych przy niskich obrotach ale zaczynającym mieć kłopoty przy zwiększaniu obrotów silnika

Poniższe rysunki pokazują jakie informacje można odczytać z przebiegu.

zoom
zoom
zoom
zoom

*do przeprowadzonego badania użyto oscyloskop samochodowy USB PICO PicoScope 4423

psdata Pobierz przebieg użyty w tym artykule